จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นจังหวัดขนาดใหญ่และมีความสำคัญของภาคใต้ตอนบนของประเทศไทย ตั้งอยู่ทั้งฝั่งอ่าวไทยและพื้นที่แผ่นดินใหญ่ตอนใน ทำให้จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีภูมิประเทศและบทบาททางเศรษฐกิจที่หลากหลาย จังหวัดนี้ถือเป็นศูนย์กลางการคมนาคม การท่องเที่ยว และการเชื่อมโยงไปยังหมู่เกาะสำคัญในอ่าวไทย

ศูนย์กลางการปกครองคือ อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำตาปี เป็นศูนย์รวมการบริหาร การค้า และการเดินทางของจังหวัด สุราษฎร์ธานีมีบทบาทสำคัญในฐานะ “ประตูสู่อ่าวไทย” เนื่องจากเป็นจุดเชื่อมต่อหลักในการเดินทางไปยังเกาะท่องเที่ยวชื่อดัง เช่น เกาะสมุย เกาะพะงัน และเกาะเต่า

ภูมิประเทศของจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีความหลากหลายอย่างมาก ประกอบด้วยพื้นที่ชายฝั่งทะเลอ่าวไทย หมู่เกาะจำนวนมาก ที่ราบลุ่มแม่น้ำ พื้นที่เกษตรกรรม และเทือกเขาป่าไม้ทางตอนใน จังหวัดมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะพื้นที่ป่าและแหล่งน้ำสำคัญ เช่น อุทยานแห่งชาติเขาสก และ เขื่อนรัชชประภา (เขื่อนเชี่ยวหลาน) ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำ ระบบนิเวศ และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่มีชื่อเสียงระดับประเทศ

ประชากรของจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ประกอบด้วยชาวไทยพุทธ ชาวไทยมุสลิม และชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่เกาะและชนบท วิถีชีวิตของผู้คนผูกพันกับการเกษตร การประมง การท่องเที่ยว และชุมชน วัฒนธรรมพื้นถิ่นของสุราษฎร์ธานีสะท้อนผ่านประเพณี ศิลปะพื้นบ้าน และการดำรงชีวิตที่เรียบง่ายแต่เข้มแข็ง

ในด้านเศรษฐกิจ จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีโครงสร้างเศรษฐกิจที่หลากหลาย ภาคเกษตรกรรมมีบทบาทสำคัญ โดยมีพืชเศรษฐกิจหลัก ได้แก่ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน และผลไม้เขตร้อน ขณะเดียวกัน ภาคการท่องเที่ยวเป็นกลไกสำคัญของจังหวัด โดยเฉพาะการท่องเที่ยวหมู่เกาะ การท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ และการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ซึ่งสร้างรายได้และการจ้างงานให้กับประชาชนจำนวนมาก

จังหวัดสุราษฎร์ธานียังมีแหล่งท่องเที่ยวสำคัญที่หลากหลาย ทั้งทางธรรมชาติและเชิงวัฒนธรรม เช่น หมู่เกาะอ่าวไทยที่มีชื่อเสียงระดับโลก ป่าเขา น้ำตก ทะเลสาบ และชุมชนท้องถิ่น การท่องเที่ยวของจังหวัดจึงมีลักษณะผสมผสานระหว่างการพักผ่อน การผจญภัย และการเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชน