จังหวัดปัตตานี

การพัฒนาเขตเศรษฐกิจสามฝ่ายอินโดนีเซีย-มาเลเซีย-ไทย Indonesia-Malaysia-Thailand Growth Triangle (IMT-GT)

ข้อมูลทั่วไป

จังหวัดปัตตานี เป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ทางชายฝั่งอ่าวไทยในภาคใต้ของประเทศไทย มีประวัติศาสตร์ยาวนานและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่นในฐานะศูนย์กลางอารยธรรมมลายูและอิสลามของคาบสมุทรมลายู จังหวัดปัตตานีมีบทบาทสำคัญทั้งด้านประวัติศาสตร์ การค้า ศาสนา และการศึกษาในภูมิภาคชายแดนใต้มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
ศูนย์กลางการปกครองของจังหวัดคือ อำเภอเมืองปัตตานี ซึ่งตั้งอยู่ใกล้อ่าวปัตตานีและปากแม่น้ำปัตตานี ทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมกิจกรรมทางเศรษฐกิจ การค้า และการคมนาคมของพื้นที่ ชายฝั่งทะเลและอ่าวปัตตานีเป็นแหล่งทรัพยากรทางทะเลที่สำคัญ และมีบทบาทต่อวิถีชีวิตของชุมชนประมงพื้นบ้านมาอย่างยาวนาน
ภูมิประเทศของจังหวัดปัตตานีส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มชายฝั่งและพื้นที่เกษตรกรรม มีแม่น้ำและคลองธรรมชาติหลายสาย ช่วยหล่อเลี้ยงการเพาะปลูกและการตั้งถิ่นฐานของผู้คน พื้นที่ชายฝั่งอ่าวไทยยังเอื้อต่อการทำประมง การค้าทางทะเล และการเชื่อมโยงกับพื้นที่ใกล้เคียงทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ประชากรของจังหวัดปัตตานีส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม และมีรากฐานวัฒนธรรมมลายูที่เข้มแข็ง วิถีชีวิตของผู้คนผูกพันกับศาสนา ครอบครัว และชุมชนอย่างใกล้ชิด ภาษา ประเพณี การแต่งกาย และอาหารท้องถิ่น ล้วนสะท้อนอัตลักษณ์มลายูมุสลิมที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ขณะเดียวกัน จังหวัดปัตตานียังมีชุมชนชาวไทยพุทธและกลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ อาศัยอยู่ร่วมกันอย่างหลากหลาย

ในด้านประวัติศาสตร์ จังหวัดปัตตานีเคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรปัตตานีดารุสซาลาม ซึ่งเป็นรัฐมลายูที่มีความรุ่งเรืองด้านการค้าและการศึกษาอิสลาม หลักฐานทางประวัติศาสตร์และศาสนสถานสำคัญ เช่น มัสยิดกรือเซะ (Krue Se Mosque) สะท้อนความสำคัญของพื้นที่ในอดีต ขณะเดียวกัน มัสยิดกลางปัตตานี ก็เป็นศาสนสถานร่วมสมัยที่เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัดในปัจจุบัน

เศรษฐกิจของจังหวัดปัตตานีพึ่งพาภาคเกษตรกรรม การประมง และเศรษฐกิจชุมชนเป็นหลัก พืชเศรษฐกิจสำคัญ ได้แก่ ยางพารา ข้าว และปาล์มน้ำมัน ภาคประมงชายฝั่งและการแปรรูปอาหารทะเลมีบทบาทต่อการสร้างรายได้และการจ้างงานในพื้นที่ ขณะที่การค้าท้องถิ่นและการค้าชายแดนช่วยเสริมความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจในระดับภูมิภาค

จังหวัดปัตตานียังมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการเรียนรู้ ทั้งด้านประวัติศาสตร์อิสลาม วิถีชีวิตชุมชน ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน และอาหารท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์ การท่องเที่ยวลักษณะนี้ช่วยสร้างความเข้าใจและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างผู้มาเยือนกับชุมชนในพื้นที่

มีการปกครองส่วนภูมิภาคแบ่งออกเป็นระดับอำเภอ จำนวน 12 อำเภอ ระดับตำบล จำนวน 115 ตำบล และระดับหมู่บ้าน จำนวน 642 หมู่บ้าน

สถานที่ท่องเที่ยวแนะนำ

1. มัสยิดกลางปัตตานี

สถานที่แลนด์มาร์คที่สำคัญ มัสยิดกลางปัตตานี ที่ออกแบบด้วยสถาปัตยกรรมที่สวยงามมีความโดดเด่น และยังเป็นศาสนสถานศูนย์รวมจิตใจของผู้นับถือศาสนาอิสลามในภาคใต้ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่ง รูปทรงภายนอกของมัสยิดมีต้นแบบมาจากทัชมาฮาล เป็นสถานที่เมื่อมาถึงปัตตานีต้องมาชมศิลปะ และความสวยงามของตัวอาคาร มัสยิดแห่งนี้ยังได้ชื่อว่าเป็นมัสยิดที่สวยงามที่สุดในประเทศไทยอีกด้วย

2. มัสยิดกรือแซะ

เป็นมัสยิดเก่าแก่อายุกว่า 200 ปี ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองปัตตานี สันนิษฐานได้ว่าเป็นศาสนสถานที่สร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 22 ร่วมสมัยกรุงศรีอยุธยา มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า มัสยิดปิตูกรือบัน ชื่อนี้เรียกตามรูปทรงของประตูมัสยิด ซึ่งมีลักษณะเป็นวงโค้งแหลมแบบโกธิคของยุโรป และแบบสถาปัตยกรรมของชาวตะวันออกกลาง รูปลักษณะเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน เสาทรงกลมเลียนรูปลักษณะเสา ช่องประตู หน้าต่างมีทั้งแบบโค้งแหลม และโค้งมนแบบโกธิค โดมและหลังคายังก่อสร้างไม่เสร็จ อิฐที่ใช้ก่อมีรูปลักษณะเป็นอิฐสมัยอยุธยา ตรงฐานมัสยิดมีอิฐรูปแบบคล้ายอิฐสมัยทวารวดีปะปนอยู่บ้าง

3. ชุมชนเก่าปัตตานี

ย่านเมืองเก่าปัตตานี ซึ่งงดงามด้วยอาคารบ้านเรือนเก่าแก่หลายแบบหลากสไตล์ ให้ได้เดินทอดน่อง ผ่อนคลายอารมณ์ชมเมืองเก่าที่สวยงามแปลกตาอีกด้วย มาเห็นครั้งแรกต้องบอกว่าอึ้ง เพราะไม่ทราบมาก่อนว่าปัตตานีจะมีมุมแบบนี้ให้ได้สัมผัสด้วย เมืองเก่าปัตตานี ตั้งอยู่บนถนนอาเนาะรู ปัตตานีภิรมย์ ฤาดี และเชื่อมโยงกับถนนนาเกลือ บริเวณนี้ คือ ถนนอาเนาะรู ซึ่งมี บรรยากาศคล้ายกับย่านเก่าสงขลา

4. สกายวอลค์ปัตตานี

ตั้งอยู่ที่อำเภอเมือง ภายในพื้นที่ของสวนสมเด็จสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ หรือ สวนแม่ ลูก สถานที่พักผ่อนหย่อนใจและออกกำลังกายของชาวปัตตานี โดยบริเวณทางเข้าสวน ได้จัดทำเป็นเส้นทางเดินลอยฟ้าเหนือป่าชายเลนที่มีความสูง 12 เมตร ประมาณตึก 5 ชั้น สกายวอล์ค แห่งนี้สามารถชมวิวทิวทัศน์แบบพาโนรามา ชมเมืองปัตตานี วิถีชีวิตชาวประมง รวมถึงชมความงดงามของพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตกอีกด้วย